O Arquivo da Catedral de Santiago, sen dúbida un dos máis importantes en Europa, custodia libros e documentos de alto valor histórico, cuxos orixes se remontan aos primeiros séculos da Idade Media. Xunto coa Biblioteca é o depositario da historia da sede compostelá.

No mesmo edificio instálanse o Arquivo, custodio e responsable da organización, clasificación e servizo da documentación capitular, e a Biblioteca, que atesoura importantes fondos dos séculos XV-XIX así como outros orientados á documentación e apoio á investigación. Os dous os ámbitos funcionan como unha soa actividade, cunhas normas e parámetros, orientados a facilitar o traballo do persoal investigador.

Acceso: Sancristía (os usuarios deberán acreditarse previamente no Centro de Control de Seguridade, situado no pasadizo do Tesouro)

Horario: Luns a venres, 9:00-13:30; luns a mércores, 16:30-19:00; pechado en agosto.

Teléfono: 981 575 609

Contacto:
​Arquivo (asuntos xerais): archivo@catedraldesantiago.es
Área de Documentación Medieval: medieval@catedraldesantiago.es
Área de Documentación Moderna e Contemporánea: moderna@catedraldesantiago.es
Biblioteca (asuntos xerais): biblioteca@catedraldesantiago.es
Revista Annuarium Sancti Iacobi: annuarium@catedraldesantiago.es

Para contactar directamente co deán da catedral para tratar asuntos que afecten ás súas competencias: dean@catedraldesantiago.es

------------------

Servizos do Arquivo - Biblioteca

Normativa de acceso e consulta

Normativa de préstamo para exposicións

Normativa de reprodución

----------

Solicitude de reprodución de documentos e imaxes do ABCS para uso privado

Solicitude de reprodución de documentos e imaxes do ABCS para uso público

Solicitude de préstamo de documentación para exposicións temporais

Solicitude de préstamo de fondos bibliográficos para exposicións temporais

Solicitude de compulsas de reproduccións de documentos do ABCS

Tarifas de reprodución do Arquivo-Biblioteca da Catedral de Santiago

---------

Entidades colaboradoras do Arquivo-Biblioteca

 

 

O Arquivo da Catedral de Santiago (ACS) é un arquivo histórico privado de titularidade eclesiástica dependente do Cabildo da Catedral de Santiago, que recolle, conserva e serve a documentación histórica xerada por leste no exercicio das súas funcións, así como a doutras institucións relacionadas co mesmo. A súa dirección corresponde ao Arquiveiro-Bibliotecario, oficio estable cuxas funcións poderán corresponder a un cóengo ou ser desempeñadas temporalmente por persoal alleo ao Cabildo, nas condicións que para cada caso establézanse de acordo co Arcebispo. Segundo os Estatutos da S.A.M.I. Catedral de Santiago de Compostela, as súas competencias son:

>Conservar e catalogar os fondos documentais e bibliográficos, conforme á normativa vixente. Ademais, debe coidar, en coordinación co cóengo mestre de capela, da conservación e incremento do Arquivo Musical.

>Incrementar a Biblioteca Capitular, sobre todo coas publicacións relacionadas co tema xacobeo.

>Facilitar o acceso ao Arquivo e á Biblioteca capitular aos investigadores, no tempo e nas condicións que o Cabildo estableza. Os documentos e os libros non poderán saír do Arquivo nin da Biblioteca en calidade de préstamo, senón que serán consultados in situ.

>Informar ao Cabildo sobre asuntos da súa incumbencia.

Segundo o Regulamento dos Arquivos Eclesiásticos Españois, "o arquivo catedralicio está formado non só pola documentación histórica que nel se conserva, senón tamén por toda a documentación moderna e aqueloutra que obra nas diversas comisións, cargos ou oficios do cabildo, debendo, unha vez cumprida a función administrativa, ingresar integramente no arquivo, para así constituír o testemuño documental da vida do cabildo". Esta definición corresponde máis ben coa do sistema de arquivos catedralicio, no que o ACS funciona como arquivo histórico capitular, que periodicamente recibe transferencias desde as dependencias administrativas catedralicias: Secretaría (transcorridos corenta anos), Administración, Fábrica, Museo e Peregrinacións.

Historia do Arquivo

Instrumentos de descrición

Cadro de clasificación de Fondos

 

 

 

 

Na Biblioteca da Catedral de Santiago combínanse antigos volumes, algúns incunables, coas máis recentes obras de referencia e investigacións editadas, que reflicten a triple faceta deste centro: biblioteca capitular, biblioteca xacobea e biblioteca auxiliar do Arquivo Catedralicio.

Froito das doazóns do chantre Alonso Sánchez de Ávila e do arcebispo Álvaro de Isorna, a libraría catedralicia foi rematada en 1454 e instalouse nunha torre do claustro. Estaba constituída por un conxunto de libros reunidos para cubrir as necesidades dos cóengos: textos litúrxicos e bíblicos, que servían para as súas actividades de culto; e obras de dereito, que empregaban na defensa dos intereses do Cabildo, no asesoramento do prelado ou nas súas tarefas na audiencia arzobispal. Na segunda metade da devandita centuria documéntase por primeira vez o cargo temporal de garda ou porteiro da libraría, encargado de custodiar a biblioteca catedralicia, cuxas funcións de custodia e conservación foron establecidas constitucionalmente polo arcebispo Gaspar de Zúñiga (1569): ter a chave da mesma; mantela aberta dous días á semana en horario fixo; limpar os libros e a libraría; e permanecer dentro dela para evitar os furtos.

Tras a fundación da Universidade de Santiago, onde foron profesores desde o principio os cóengos intelectualmente máis valiosos, decreceu o interese do Cabildo pola súa propia biblioteca, o que explica a súa parvedad, xa apuntada por Ambrosio de Morais, durante toda a Idade Moderna. Só a partir da Ilustración sentaron as bases de que máis tarde sería a Biblioteca Capitular -actualmente visitable como parte do percorrido museístico da catedral-, grazas ás doazóns testamentarias do cóengo maestrescuela, Diego Juan de Ulloa (1762) e do prior de Sar, Pedro Acuña e Malvar (1814).

Coa apertura xeral do Arquivo da Catedral ao público nos anos 80 do século pasado, poténciase o papel da Biblioteca como auxiliar das investigacións realizadas naquel. Pero co novo século prodúcense dous fitos que marcan a orientación xacobea da Biblioteca da Catedral: a aprobación, en sesión capitular do 27 de xuño de 2000, do plan xeral para a creación dun Centro de Documentación Xacobea; e a dotación, ao ano siguinete, dun espazo específico para crear a Biblioteca Xacobea.

Consultar Fondos Bibliográficos

Acceso á Opac web de Fondos Bibliográficos

 

O Arquivo-Biblioteca da Catedral de Santiago vén desenvolvendo un labor de difusión cultural destacada mediante actividades como exposicións, charlas, presentacións, visitas guiadas, webs e blogs, etc., pero tamén coa edición, co-edición e distribución de diversas publicacións propias ou da Catedral de Santiago de Compostela.

Canto ás publicaciónes proxectadas dende o ABCS, publícanse coleccións, revistas, monografías e catálogos de exposicións, destacando:

>a Colección Histórico-Documental da Igrexa Compostelá, nacida en 1998 e destinada a publicar estudos monográficos de historia medieval, historia moderna, historia da arte, filoloxía e musicología, e, sobre todo, á transcrición sistemática dos documentos máis interesantes do Arquivo da Catedral.

>a Colección Archivium Sancti Iacobi, nacida en 2007 cunha primeira serie para a edición de Instrumentos de descrición do Arquivo da Catedral.

>a revista anual Annuarium Sancti Iacobi nacida en 2012 e cuxo denominador común son as fontes documentais, investigacións e traballos relacionados ou emanados do ABCS, como expresión cultural do devandito centro, dando cabida, igualmente, a traballos realizados sobre documentación dos Arquivos e Bibliotecas da Igrexa e, en xeral, sobre documentación eclesiástica.

As publicacións poden adquirirse por compra, subscrición ou intercambio. De maneira xeral, pode consultarse o Catálogo de venda de publicacións. Para a revista Annuarium Sancti Iacobi, pode consultarse a páxina web www.annuariumsanctiiacobi.org. Para o intercambio do resto de publicacións disponibles no ABCS, disponse dun boletín de duplicados.

Se a súa institución desexa participar neste programa de intercambio bibliográfico co ABCS, dirixa unha carta proposta á nosa dirección postal ou electrónica (biblioteca@catedraldesantiago.es), achegando un exemplar da publicación obxecto do troco ou o catálogo de publicacións da súa institución. Indique claramente a súa dirección para a correspondencia ou envíos.

 

 

Entre os servizos do Arquivo-Biblioteca da Catedral de Santiago (ABCS), as visitas guiadas convértense nun instrumento de dinamización cultural, de achegamento á sociedade e de formación de usuarios, que pretende dar a coñecer os riquísimos fondos documentais e bibliográficos que custodia (entre os cales destacan o Códice Calixtino, o Tombo A ou o Breviario de Miranda), pero tamén difundir o labor técnico de documentación e conservación levada a cabo no seu interior, así como reafirmar a identidade e a memoria da Igrexa e da sociedade da que forma parte. En suma, cumpren varias funcións: difusión, educativa, cultural, social e pastoral.

Visitas guiadas, en grupos de entre 6 e 20 personas.

a) Visitas especiais: martes e xoves laborables, ás 11:00 h.

Duración aprox: 1 hora.

Prezo: 15 euros/persoa

b) Visitas educativas: segundo disponibilidade.

Duración aprox: 45 minutos.

Prezo: 3 euros/ persoa

 

Información e reservas no tfno. 981575609 ou no enderezo electrónico archivo@catedraldesantiago.es (en horario de atención ao público).

 

Máis información e normas de visita